Không ít người quan niệm: Có sự nghiệp sẽ có tình yêu. Tuy nhiên, khi cập bến thành công, họ có dễ tìm kiếm mối tình như ý hay chỉ chọn đại cho xong?

Ngày Chủ nhật, Hùng, một người bạn trong nhóm bạn thân từ thời phổ thông, chợt có lệnh triệu tập chúng tôi cấp tốc. Đến cái tuổi hơn bốn mươi, mỗi lần nghe gọi khẩn cấp, chúng tôi chẳng thấy có gì lạ. Nay tụi tôi đi thăm mẹ người này bệnh, mai thăm bố người kia nằm viện. Có lần, chúng tôi dự đám tang mẹ một người bạn mất đột ngột ở tuổi hơn bảy mươi...

Thế nhưng, lý do triệu tập lần này của Hùng ly kỳ hơn: Cả nhóm có nhiệm vụ thuyết phục mẹ Hùng cho phép anh đưa vợ và con trai chưa đầy ba tháng tuổi về thăm bà nội.

Một cô bạn trong nhóm chép miệng: “Khổ, học cho cao, làm ăn cho giỏi vào làm chi?! Con cái tụi mình giờ đứa vào đại học, đứa nhỏ nhất cũng học cấp hai, cấp ba. Chỉ có nó, kén và tính cho lắm, đến giờ còn bế thằng bé ẵm ngửa, hôn nhân cũng chẳng ra sao”.

Không ít người quan niệm: Có sự nghiệp sẽ có tình  yêu. Tuy nhiên, khi cập bến thành công, họ có dễ tìm kiếm mối tình như ý hay chỉ chọn đại cho xong?

Gặp cô gái nào cũng nheo nheo mắt đánh giá

Hùng không phải người kém cỏi so với các bạn nam cùng lớp tôi ngày ấy. Thậm chí, anh đậu đại học với điểm số rất cao, đi du học năm năm ở Tiệp Khắc, sau đó học nghiên cứu sinh. Thời kỳ Đông Âu sụp đổ, những ai học tiếp lên cao phải tự túc vì chính phủ không cấp học bổng nữa. Hùng vừa làm luận văn cao học vừa tham gia buôn bán với bạn bè.Thế nên không như một số sinh viên khác, về nước chỉ với tấm bằng đại học, phó tiến sĩ, có khi còn đèo bòng nào vợ nào con, đúng khẩu hiệu thời đó “đi một, về ba”, Hùng lại mang về số vốn kha khá. Với số tiền ấy, anh có thể mua nhà, mở công ty riêng.

Thế nhưng, chuyện làm chúng tôi  vô cùng ngạc nhiên là về nước đã mấy năm, Hùng vẫn sống một mình, chẳng bồ bịch hay vội vàng tìm vợ. Khi đó, Hùng đã hơn ba mươi tuổi. Hỏi Hùng nguyên nhân, anh phân bua: “Vì còn bận học hành, làm ăn”. Hơn nữa hồi ấy, du học sinh đi học nước ngoài nữ ít, nam nhiều, còn yêu gái Tây, Hùng không đủ tiêu chuẩn. Anh chẳng to cao, đẹp trai, chỉ thuộc diện tầm tầm.

Quanh nơi Hùng sống có khu tập thể nữ công nhân lao động người Việt. Thế nhưng, anh chê những cô “học vấn ngắn” đã đành, kể cả người có bằng cao đẳng, trung cấp, vì hoàn cảnh gia đình phải đi lao động, Hùng cũng không cũng không thèm để mắt.

Tiêu chuẩn của Hùng theo đúng ý gia đình là vợ phải thuần tầng lớp tiểu tư sản, trí thức mới tương xứng. Ạnh bảo: “Đã phải trà trộn vào tầng lớp công nhân kiếm sống chứng tỏ gốc gác gia đình cũng không khá gì”. Thế nên trong lúc mọi người vừa học hành vừa yêu đương, năm cuối đã cưới xin, tốt nghiệp là tay bồng tay bế, Hùng vẫn lẻ bóng. Gặp cô nào, anh cũng nheo nheo mắt đánh giá. Lúc ấy, xứ người, con gái không nhiều, sinh viên và công nhân nam chẳng ít thấy thái độ của Hùng, các cô cũng ghét. Còn Hùng tỉnh queo: “Về nước thiếu gì”.

Không tìm tình yêu bằng trái tim mà cái đầu

Hùng về nước gầy dựng sự nghiệp, mẹ anh rất tự hào. Bà bảo: “Đàn ông ba mươi ba, ba mươi tư tuổi chẳng có gì là già, là muộn. Bằng cấp, tiền bạc, nhà cửa như nó, muốn lấy vợ lúc nào không được? Vì thế, nó phải lấy người xứng đáng”. Thế nên cả Hùng lẫn mẹ đều ung dung với chuyện vợ con của anh.

Những tiêu chuẩn mẹ con Hùng đưa ra rất khó. Đầu tiên, trình độ của cô gái đó ít nhất cũng phải đại học, vì “Thấp hơn làm sao nói chuyện với nhau?! Vả lại, sau này còn nuôi dạy con cái nữa chứ. Con cái chịu ảnh hưởng từ người mẹ nhiều lắm”.

Tiếp đến, người đó: “Không cần là hoa hậu, hoa khôi hay người mẫu chân dài, nhưng phải được mắt”. Chưa hết, Hùng phải lấy vợ có công ăn việc làm đàng hoàng. Thời buổi này, hôn nhân là bình đẳng giữa hai người, là hợp đồng được pháp luật công nhận. Hai bên cùng có quyền lợi, nghĩa vụ ngang nhau, không ai là gánh nặng của ai, về cả vật chất lẫn tinh thần. Cho nên cô ấy phải tự lo cho mình và cho con được, trong trường hợp vợ chồng “cơm không lành, canh không ngọt”.

Chỉ nghe đến các tiêu chuẩn lớn đó của Hùng, ai cũng khiếp vía, chưa kể các tiêu chuẩn con con. Chẳng hạn, nghề nhiệp tốt nhất phải có thời gian chăm sóc gia đình (nhưng không được nghề giáo, vì nghề đó nghèo), tránh người có gò má cao, sát chồng; eo to, hông nhỏ khó sinh con; gia đình không quá nhiều anh chị em...

Cùng với sự động viên, khuyến khích của mẹ, đúng hơn là dưới sự giám sát của bà, các cô gái lần lượt đi qua đời Hùng không để lại dấu vết. Quan trọng hơn,  sau khi so sánh các cô gái với khuôn mẫu của mẹ và mình định ra, Hùng tự dưng chẳng có tình cảm hay quyến luyến với cô nào cả.

Cho đến một hôm, Hùng chợt nói: “Sao mình cứ trơ trơ ra thế nhỉ? Có lúc chính mình thấy mình như người đi tuyển... công nhân lao động chứ không phải tìm người yêu”. Ngay cả khi chúng tôi phân tích, trái tim Hùng không đi tìm mà là cái đầu, anh vẫn ngẩn người, chẳng hiểu được điều ấy.

Chuyện yêu đương – hoá ra đâu phải tuổi nào cũng yêu được

Cũng trong hoàn cảnh muộn màng như Hùng là Thanh Nga, nhưng nguyên nhân này dễ hiểu hơn. Vốn là một cô gái hiện đại, cầu tiến và phóng khoáng, ngay từ thời sinh viên, Nga đã tuyên bố hùng hồn: sự nghiệp trước, chồng con sau.

Cô lý luận: “Đàn ông kết hôn vẫn có thời gian lo cho sự nghiệp, còn phụ nữ trăm bà như một, hễ có chồng con là quên hết mọi thứ. Đi làm, phục dịch chồng, gia đình chồng, đến khi có con, họ chẳng còn thời gian chăm sóc bản thân, nói chi đến chuyện học thêm, phát triển sự nghiệp. Người có chí tiến thủ, vừa có gia đình vừa phấn đấu sự nghiệp chỉ có hai trường hợp: hoặc gia đình tan vỡ hoặc có ông chồng... “Làm trai rửa bát, quét nhà/ Vợ gọi thì dạ, bẩm bà con đây”. Cả hai trường hợp đó, tớ đều không muốn. Cho nên tốt nhất có sự nghiệp đàng hoàng rồi mới nói chuyện chồng con”.

Nghe Thanh Nga nói, ai cũng gật gù. Phụ nữ thời nay phải khác chứ, nhất là khi cô vạch kế hoạch: tốt nghiệp đại học – đi làm hai năm - học tiếp cao học ở nước ngoài - về nước ổn định công việc hai năm – 31, 32 tuổi lấy chồng. Tuổi đó mặn mà, chín chắn, sinh đẻ còn kịp...

Thế nhưng, sự nghiệp không suôn sẻ như kế hoạch của Nga. Ra trường, cô không tìm được học bổng du học nên đành học cao học trong nước. Lấy bằng thạc sĩ, nhưng chuyện “thăng quan tiến chức” của Nga chẳng thuận buồm xuôi gió. Nhìn qua nhìn lại, Thanh Nga đã đến ngưỡng theo kế hoạch là phải lấy chồng.

Trước kia Nga từng nghĩ: Có danh, có sự nghiệp vững vàng muốn kết hôn lúc nào chẳng được. Nhưng lận đận mãi qua tuổi ba mươi lăm, cô vẫn chưa tìm được người đồng ý đến phòng đăng ký kết hôn.

“Mình cũng được giới thiệu người này, người kia. Có người cao to, đẹp trai, công ăn việc làm ổn định, thậm chí sở hữu nhà riêng. Nhưng khi gặp nhau, trái tim mình cứ... trơ trơ, không có cảm xúc gì cả”, cô  tâm sự với bạn bè sau mỗi lần hẹn hò thất bại.

Cô kể thêm: Biết rằng muốn tìm hiểu, phải đi xem phim, xem kịch, uống cà phê với người ta... nhưng mình không làm được, cứ ngại ngùng. Làm gì mình cũng thấy nhí nhố, chẳng hợp với tuổi. Mình có địa vị, học thức nên phải chững chạc đàng hoàng, không người ta lại tưởng mình... hám lắm. Đến nhà người ta ngồi hoài cũng khó coi. Rủ người ta đến nhà lại không tiện, giống như mình có ý đồ xấu vậy. Ai cũng lớn tuổi, đầu có sạn, có sỏi nên nghĩ nhiều quá, nghĩ nhiều quá, chẳng hồn nhiên, vô tư để yêu như thời còn trẻ. Chẳng lẽ lại đề nghị quách cái... hợp đồng hôn nhân cho đàng hoàng?!

Kết hôn theo hợp đồng, tại sao lại không thể?

Cứ tưởng chỉ là lời nói đùa của cô gái bản lĩnh, tự tin. Không ngờ, đây là chuyện có thật. Đó cũng là trường hợp của Hùng, anh bạn giỏi giang tôi đã đề cập ở đầu câu chuyện.

Năm bốn mươi tuổi, Hùng quen Nhi, trẻ hơn anh hai tuổi và khá thành đạt. Cô là giám đốc của ba công ty có quy mô lớn nhỏ khác nhau. Lần đầu gặp Nhi, chúng tôi khá bất ngờ, chẳng hiểu vì sao người phụ nữ khá xinh, thành công lại muộn chồng như vậy.

Nhi thẳng thắn cho biết, ngày xưa nhà nghèo, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, các em cô lần lượt phải nghỉ học. Cả nhà chỉ mình Nhi học đến bậc đại học, với quyết tâm thoát nghèo bằng mọi giá. Vì thế học xong, cô đi làm thuê để học hỏi kinh nghiệm rồi lập công ty từ sự giúp đỡ của người chủ cũ.

Gánh trên vai hàng loạt trách nhiệm, Nhi luôn nói trái tim mình không có chỗ cho tình yêu. Khi Nhi mua được nhà, mẹ cô đã nài nỉ: “Lấy chồng đi con”. Nhưng cô nói: “Con đang gặp thời, cái đó mới khó, chứ đàn ông thì nhan nhản”.

Bây giờ, Nhi đã thành công, nhưng không có sự mềm mại, nữ tính của người phụ nữ gia đình. Ở cô toát lên vẻ thực tế, thẳng thắn và nghiêm khắc. Khi gặp Hùng trong công việc và họ nhanh chóng kết hôn.

Bất ngờ về lựa chọn của Hùng, sau hàng loạt tiêu chuẩn và đòi hỏi, chúng tôi lại càng ngạc nhiên hơn khi nghe Hùng tâm sự về “mối tình” của mình. Anh nói: “Yêu đương gì đâu, mình và cô ấy cưới nhau theo thoả thuận”.

Thấy chúng tôi tròn xoe mắt ngạc nhiên, anh phân tích: “Có nhiều cái Nhi vượt tiêu chuẩn, có cái không đủ, nhưng mình thấy thế là tàm tạm rồi. Mình cũng nghiệm ra chẳng ai hoàn hảo. Quan trọng là cô ấy có nhu cầu lấy chồng, mình có nhu cầu lấy vợ.

Gặp nhau vài ba lần, cả mình và cô ấy đều thẳng thắn nói ra mong ước. Tự dưng mình nghĩ:  Sao không hợp thành gia đình, sống chung, tôn trọng những thoả thuận chung, chứ còn đợi yêu nhau, biết đến lúc nào? Tìm người vừa ý đã khó, đến khi tìm được chắc gì đã yêu. Mà người ta yêu năm, bảy năm còn chưa chắc đó là tình yêu, chưa chắc hạnh phúc, huống hồ tuổi mình, không lẽ đợi đến năm mươi tuổi để kiểm chứng tình yêu. Thôi cứ lấy nhau rồi tính sau”.

Theo Hùng, đó cũng là một kiểu xây dựng gia đình hiện đại và công nghiệp. Nhưng cũng vì thế mà cuối cùng, chúng tôi phải xúm vào năn nỉ để mẹ Hùng đồng ý cho con dâu và cháu nội về thăm khi bà bệnh.

Ý tưởng điên rồ của Nga và hôn nhân kiểu “nước ốc” của Hùng

Chuyện của Thanh Nga, chúng tôi chẳng biết giúp đỡ hay mai mối ra sao. Người Nga thích lại không thích cô, người thích cô, cô chê bai thậm tệ. Đùng một cái, Nga tuyên bố sẽ sinh con không chồng. Bạn bè chia làm hai phe, bên ủng hộ, bên phản đối.

Còn cô bảo: “Càng để lâu càng khó có con. Con mới quan tọng chứ chồng quan trọng gì”. Thế là từ chuyện lấy chồng cô bắt đầu khám sức khoẻ kỹ lưỡng để chuuẩn bị tinh thần cho một đứa con hoàn hảo. Nhưng mọi chuyện không đơn giản khi Nga đi tìm bố cho con, bởi những người đàn ông quen biết cô không muốn có hậu quả lâu dài. Cũng may, suy nghĩ bốc đồng “làm mẹ đơn thân” của cô qua nhanh. Gần đây, chúng tôi thấy Nga không đả động đến chuyện sinh con hay tìm chồng, chỉ chí thú làm ăn.

Còn Hùng, lần gần đây nhất, chúng tôi gặp lại anh khi vừa mở công ty mới. Tôi hỏi thăm Hùng về gia đình, anh thú thật là chẳng ổn chút nào. Kinh tế dư dả, Hùng muốn các con đi du học sớm, nhờ họ hàng ở nước ngoài trông. Thế nhưng, nghĩ đến cảnh chỉ còn lại mình đối mặt với vợ trong căn nhà rộng lớn, anh  thấy... hoảng.

Hùng đúc kết: “Dù sao con cái cũng là gạch nối duy nhất của giữa bọn mình. Bây giờ gửi con đi xa, chẳng biết sắp tới ra sao? Người ta nói đến tuổi già, vợ chồng chỉ còn tình nghĩa với nhau. Tụi mình chưa già lắm, nhưng kết hôn không tình yêu nên mối quan hệ cứ như không có chân vậy. Mai này, lỡ các con hỏi bố mẹ yêu nhau thế nào, mình cũng không biết trả lời sao, chẳng lẽ bảo: Các con chỉ là sản phẩm của một hợp đồng hôn nhân?”.

Theo Song Vân